1 Ekim 2017

5 Maddede De Palma

1. Göz ve gerçek
Kameralar, fotoğraf makineleri, video kayıtları, medya araçları, aynalar, anahtar delikleri, yansımalar, rüyalar yahut ikiz karakterler, çoklu kişilikler... De Palma seyircinin algısıyla oynar. Gözün ve imgenin güvenilirliğini sorgular. Bunu bazen küçük bir kamera hareketiyle, bakış açısı değiştirerek, bazen rüyaları, fantezileri, kabusları iç içe geçirerek bazense Sisters(1972), Sahte Vücutlar (Body Double, 1984), İçimizdeki Şeytan (Raising Cain, 1992), Öldüren Kadın’da (Femme Fatale, 2002) olduğu gibi doppelgänger (çift-gezer) temasıyla yapar.

2. Stilize sinema
Her dönem yeni anlatım teknikleri keşfeder ve bu teknikleri geliştirip sürekli yeni ve etkileyici kılmayı başarır. Patlama’da (Blow Out, 1981) kameranın 360 derecelik dönüşüyle sesi dahiyane bir şekilde kullandığı sahne, kesintisiz uzun planları – örneğin Yılan Gözler’in (Snake Eyes, 1998) 12 dakikalık açılışı ve Carlito’nun Yolu (Carlito’s Way, 1993), Şenlik Ateşi (Bonfire of the Vanities, 1990), Öldüren Kadın’daki plan sekanslar - ve bölünmüş ekran esprisi gibi imzaları başta olmak üzere nerede görsek tanıyacağımız kadrajlarıyla, Sapık’ın (Psycho, 1960) kısa planlarını her defasında yeniden üretmesiyle (kesici alet ve göz), fetiş nesneleriyle ve odak bölme, kaydırma, zoom in/zoom out gibi teknikleri bile benzersiz kılan yaratıcılığıyla stilize bir sinema.

3. De Palma Noir
Öldüren Kadın’da Laura’nın televizyonda Çifte Tazminat (Double Indemnity, 1944) izlediği sahne sadece bir göndermeden ibaret değildir. Palma klasik noir’lardan ödünç aldığı tema, karakter ve klişeleri yoğun görselliğe dayalı bir anlatımla kendine has bir noir’a dönüştürür. Sosyalleşemeyen, özgüvenini kaybeden, travması olan karakterler bu noir dünyasının parçası olurken yozlaşma, suç, adalet, ahlaki çöküş, güç, iktidar, erkeklik gibi temaları dönemin siyasi ve toplumsal dinamiklerini arka planına alarak işler De Palma.


4. Hitchcock
Filmografisini şüphe, röntgencilik, bastırılmış cinsel arzular, kimlik değiştirme gibi temalar üzerine inşa eden De Palma, Sapık, Yükseklik Korkusu (Vertigo, 1958), Arka Pencere (Rear Window, 1954) gibi Hitchcock klasiklerinin senaryo yapılarını ve sahne kurulumlarını referans almasının yanında ustanın kısa planlarını ve kurgu tekniklerini de kullanarak  Sisters, Phantom of the Paradise (1974), Günah Tohumu (Carrie, 1976), Ölüme Kuşanmak (Dressed to Kill, 1980), Patlama, Sahte Vücutlar, Öldüren Kadın, Öldüren Tutku (Passion, 2012) gibi nefes kesen Hitchcock pastişlerine imza atmıştır.

5. Yeniden tasarlamak

Hayranlık duyduğu yönetmenlerin filmlerini ve etkilendiği sahneleri kendine özgü bir biçimle yeniden tasarlar ve bunları “gösterecek” anlatım teknikleri geliştirir. Antonioni’nin Cinayeti Gördüm’ünden (Blow Up, 1966) dönüştürdüğü Patlama, “Odessa Merdivenleri” sahnesiyle Dokunulmazlar (The Untouchables, 1987), Savaş Günahları’nın (Casualties of War, 1989) devamı olarak görülebilecek Örtülü Gerçek (Redacted, 2007), film noir fetişi olarak tasarladığı Cehennem Çiçeği (The Black Dahlia, 2006), Alain Corneau’nun Aşk Suçu’ndan (Crime d’amour, 2010) farklı hikaye kurgusu ve görsel referanslarla uyarladığı Öldüren Tutku bunlardan yalnızca bazıları...

(Altyazı - Eylül)





Hiç yorum yok:

Yorum Gönder