30 Aralık 2016

2016'nın en iyileri

Vizyona giren filmlerden kişisel listem:

1-La La Land (Yön: Damien Chazelle)
2-Carol (Yön: Todd Haynes)
3-Son of Saul (Yön: Laszlo Nemes)
4-Ich Seh, Ich seh (Yön: Veronika Franz, Severin Fiala)
5-The Hateful Eight (Yön: Quentin Tarantino)
6-Elle (Yön: Paul Verhoeven)
7-Don’t Breathe (Yön: Fede Alvarez)
8-Frantz (Yön: François Ozon)
9-The Club (Yön: Pablo Larrain)
10-Little Men (Yön: Ira Sachs)



Vizyon-vizyon dışı ayırmadan 2016'da izlediğim en iyi 25 film:

1- Toni Erdmann (Yön: Maren Ade)
2- La La Land (Yön: Damien Chazelle)
3- Carol (Yön: Todd Haynes)
4- Manchester by the Sea (Yön: Kenneth Lonergan)
5- Son of Saul (Yön: Laszlo Nemes)
6- Sieranevada (Yön: Cristi Puiu)
7- American Honey (Yön: Andrea Arnold)
8- Ich Seh, Ich Seh (Yön: Veronika Franz, Severin Fiala)
9- Neon Bull (Yön: Gabriel Mascaro)
10-The Hateful Eight (Yön: Quentin Tarantino)
11-Elle (Yön: Paul Verhoeven)
12-Don’t Breathe (Yön: Fede Alvarez)
13-Neruda (Yön: Pablo Larrain)
14-Anomalisa (Yön: Duke Johnson, Charlie Kaufmann) 
15-The Happiest Day in the Life of Olli Maki (Yön: Juho Kuosmanen)
16-Hail Ceasar! (Yön: Coen Brothers)
17-Frantz (Yön: François Ozon) 
18-The End of the Tour (Yön: James Ponsoldt)
19-Age of Shadows (Yön: Kim Jee-woon)
20-Wild (Yön: Nicolette Krebitz)
21-Bitter Lake (Yön: Adam Curtis)
22-The Club (Yön: Pablo Larrain)
23-Little Men (Yön: Ira Sachs)
24-Sing Street (Yön: John Carney)
25-Inhebek Hedi (Yön: Mohamed Ben Attia)






15 Kasım 2016

Özel bir gün

Stefan Zwaig 22 Şubat 1942’de karısıyla birlikte intihar ettiğinde arkasında bir not bırakmış, vedasını şu cümlelerle bitirmişti: “Bütün dostlarımı selamlarım! Umarım, uzun gecenin ardından gelecek olan sabahın kızıllığını hala görebilirler! Ben, çok sabırsız olan ben, onların önünden gidiyorum..." Hitler’in yarattığı dünyanın yıkıcılığı altında kalan Zweig daha fazla dayanamamıştı. İki dünya savaşı gören Zweig, savaştan uzaklaşıp gittiği Brezilya’da faşizmin yarattığı umutsuzluktan kurtulamamıştı. “(...) Avrupa'nın kendi kendisini yok etmesinden sonra, hayatımı yeni baştan kurmayı daha fazla isteyebileceğim bir yer daha yoktu. Ama 60 yaşından sonra yeni baştan başlamak için özel güçlere ihtiyacım vardı. Benim gücüm ise, uzun yıllar süren yurtsuz gücüm sırasında tükendi.”


Ettore Scola’nın 1977 yapımı başyapıtı Özel Bir Gün (Una Giornata Particolare) Hitler’in Roma’ya, Mussolini’yi ziyaretiyle açılır. Açılışta gerçek görüntüleri izleriz. Hitler’in trenle gelişinden itibaren başlayan görkemli ve coşkulu karşılama, havadaki gösteri uçakları, dalgalanan Nazi bayrakları, Roma’nın her karışını dolduran İtalyanlar ve siviller kadar kalabalık askerler, toplar, tanklar, marşlar... Aynı anda selama duran binler.... Kahramanlık, fedakarlık, yücelik gibi kelimeler faşizmi kutlayan yüzbinlerce insanın coşkusu üzerine düşer. Adı “Barış anlaşması” olan görüşme için şehre gelen Hitler’i karşılayan kalabalığın görüntülerini dokuz dakika izleriz. Ettore Scola, faşizmi Hitler’i coşkuyla karşılayan kalabalığın arasında değil resmi geçide katılmayıp evde kalan altı çocuklu ev kadını Antonietta ile radyodaki işine son verilmiş eşcinsel komşusu Gabriele arasındaki ilişki üzerinden anlatır. Bir çocuk daha yaparsa hükümetin kalabalık ailelere vereceği ödülü alacaklarını söyleyen Antonietta, ait olduğunu sandığı hayatın dışına Gabriele ile geçirdiği günün sonunda çıkar. Faşizmin çepeçevre sardığı bu hayatta ikisi de yalnızdır. Antonietta, Gabriele ile konuştukça, gözünün içine baktıkça yalnızlığını fark eder, kadınlığını hatırlar. Gabrilele düşünceleri ve cinsel kimliği yüzünden kaybettiği ve zor tutunabildiği hayata yeniden bağlanmak ister Antonietta ile. Bir günlüğüne de olsa. Dışarıda dünya tarihinin dönüm noktalarından biri yaşanırken içeride faşizmin gündelik hayattaki varlığını incelikli bir şekilde gösterir Scola. Ölümün, kahramanlığın, vatanseverliğin, erkekliğin, tek sesli medyanın, tek tip düşüncenin ve inancın kutsandığı korkunç bir zamanda büyük bir sitede hayatları kesişen iki yabancının birlikte geçirdiği özel bir gün çok şey anlatır. Film boyunca Antonietta ve Gabriele’nin göz göze geldiği anlara dışarıda çalan marşların sesi düşer. Birlikte çamaşırları topladıkları sahnede Gabriele gülmeyi unutan Antonietta’yı yeniden güldürür. O an beyaz çamaşırların arasından gerçekler ve umut belirir. İki yabancı, yalnız ruh bütünleşirken resmi geçit sesleri kesilmeden devam eder.


Stefan Zweig’ın intiharından üç yıl sonra Nazi imparatorluğu yıkıldı ve Hitler intihar etti. Zweig, bu dünyadan umudunu çoktan kesmişti. Zweig, Nazi egemenliği henüz başlangıcındayken yazdığı “Rotterdam’lı Erasmus’un Zaferi ve Trajedisi”nde Batı hümanizminin kurucusu Erasmus’un hayatını anlatır. Zweig, kendi yaşadığı dönemin karanlığına bu eserle karşı çıkmış, zorbalığa, bağnazlığa karşı özgür düşünceyi, mantığı, bilimi, sanatı Erasmus’un hayatını kaleme alarak savunmuştu. Martin Luther’i değil Erasmus’u seçerek Avrupa’da savaş henüz başlamamışken bir nevi faşizmin ayak seslerine karşı uyarmaya çalışmıştı Avrupalıları.

1 Kasım 2016

Tek sesli medya hayali

7 Haziran seçimlerinden sonra iktidarın milliyetçi kesimi arkasına almak için yaptığı hamlelerle birlikte kısa sürede devlet aslına rücu etmiş oldu. Ana akım medyayı tamamen ele geçiren ve Olağanüstü Hal sürecinde elini iyice güçlendiren iktidar partisi –geriye kalan- alternatif/muhalif medyayı da susturma operasyonuna girişti. Geçtiğimiz Eylül ayının sonunda çıkarılan KHK kapsamında, İMC tv, Hayatın Sesi, Özgür Gün TV, TV10, Denge TV, Jiyan TV, Azadi TV, Mezopotamya TV, Zarok TV, Van TV ve Özgür Radyo’nun aralarında bulunduğu TV ve radyoların yayını keyfi bir biçimde durduruldu. Daha önce de Ağustos ayında Özgür Gündem gazetesi kapatılmıştı. TGS’nin raporuna göre 15 Temmuz’dan sonra 3 bine yakın gazeteci işsiz kaldı. Yüzlerce gazeteci, yazar tutuklandı. Özgür Gündem gazetesiyle dayanışma içinde olduğu için tutuklanan dilbilimci Necmiye Alpay ve yazar Aslı Erdoğan halen hapiste. Güneydoğu’da görevini yapmaya çalışan muhabirler devletin kesintisiz şiddetine maruz kalmakta. OHAL öncesi de durum pek farklı değildi bilindiği üzere. Sadece 2015 senesinde 774 gazetecinin işten çıkarıldığı, 200 basın mensubu, yedi yayın kuruluşunun soruşturmaya tabi tutulduğu, 156 gazetecinin gözaltına alındığı, 238 gazeteci için dava açıldığı biliniyor. Bu rakamlar bugüne gelene kadar katlanarak arttı. OHAL ile işler sadece hızlandırılmış ve kolaylaştırılmış oldu.

Kapatılan yayınlara bakıldığında neden seçildikleri rahatlıkla anlaşılıyor. Bu kanal ve radyoların her biri iktidara biat etmediği için senelerdir baskıya maruz kalan, devlet şiddetine uğrayan kesimlere kulak veren ve kısıtlı imkanlara rağmen ayakta kalmaya çalışan, sansürlenen ya da yayın yasağı getirilen haberlerde iktidarla olan ilişkilerini değil habercilik ilkelerini temel alan yayın organlarıydı. 

Kürtlerin, Alevilerin, işçilerin, kısacası hak ve hukuk ihlaline uğramış kişi ve toplulukların sesi olmaya çalıştıkları için ve nefes almanın zorlaştığı bir dönemde geniş kitlelerin de ihtiyacı olan yayınlar yaptıkları için bir torba içerisinde kapatıldılar. 15 Temmuz’da CNN Türk binasına giren askerlerin yerini bu kez polisler aldı ve Hayatın Sesi’ne baskın yapıldı, İMC TV’nin canlı yayını kesildi, Özgür Radyo’nun çalışanları yaka paça, saçlarından sürüklenerek gözaltına alındı.

12 Ekim 2016

Kapitalizme karşı takma dişler

Müsamereden hallice bir sosyal devlet hikayesi ya da güvenli sularda yüzen bir yozlaşma eleştirisi Ken Loach ya da Cristian Mungiu ambalajıyla övgülere boğulurken ve içi boşaltılmış kavramlar bu övgülere boca edilirken aynı vakitlerde kapitalizmin göbeğinde takma dişleriyle Toni Erdmann diye bir karakter belirdi. 

Uluslararası bir şirkette çalışan işkolik kızının hayatına Andy Kaufmanvari şakalarıyla dahil olan Winfried Conradi, önemli davetlerde, yemeklerde ve toplantılarda Toni Erdmann kimliğiyle ortaya çıkarak kızı Ines’i utandırmak ve zor duruma sokmak için elinden geleni yapan bir baba(!) Ancak, takım elbiseli erkeklerin dünyasında ayakta kalmak, yükselmek, güçlü ve başarılı olmak için birçok şeyden, özellikle de gülmekten vazgeçmiş asık suratlı Ines’in hayatında kendisine “mutlu musun?” diye soru soran babasına yer yok. Mutluluğu iddialı bir kelime olarak niteleyen Ines’in kendisine kurduğu düzende babası fazlalık. Yine de makine gibi işleyen düzenin çarklarından biri olan Ines’in kendisiyle ve hayatıyla yüzleşmesini belki babası değil ama Toni Erdmann sağlıyor. Hatta bir süre sonra Ines, Toni Erdmann’ın hayatından çıkması için çok da çaba sarf etmiyor. Ines mutlu olup olmadığının cevabını ararken Toni Erdmann’ın oyununa dahil oluyor.
Babasından ve kendini komedyen olarak görmeyen komedyen Andy Kaufman’dan ilham aldığını belirten yönetmen Maren Ade, 160 dakikalık filminde sinir bozucu ve absürt anlara fazlasıyla yer verdiği gibi, küçük dokunuşlarla büyüleyici sahneler yaratmayı da beceriyor. Baba-kız çatışmasını incelikli bir politik metin üzerine yerleştirerek kuruyor ve hikayedeki bütün çatışmalar da bu metin üzerinden işlemeye başlıyor. 


Birbirine benzeyen yüzler, ifadeler, amaçlar, hırslar, konuşmalar arasında sahte dişleri, “kötü” şakaları, uydurma hikayeleri ve kimlikleriyle Toni Erdmann filmin en “gerçek” karakteri oluyor haliyle. Bir yandan taş gibi bir kapitalizm hikayesi, diğer yandan mizahın ve hüznün kusursuz bir şekilde senkronize edildiği benzersiz bir baba-kız ilişkisi anlatıyor Toni Erdmann.

(Ekşi Sinema) 

10 Ekim 2016

Kim Jee-woon geri döndü

Hollywood’da yaptığı manasız deneme The Last Stand sonrası ülkesine sağlam bir şekilde geri dönen Kim Jee-woon, seyirciyi açılıştan itibaren koltuğuna mıhlamayı başarıyor ve bir an olsun rahatlamasına izin vermiyor. 



Karanlık Görev (Miljeong), Kim Jee-woon’un şanına yakışır güzellikte çektiği açılış sekansının ardından vakit kaybetmeden casusluk hikayesini tarihi arka planın üzerine yerleştiriyor. 1920’lerin Japon işgali altındaki Kore’sinde polis ile bağımsızlık mücadelesi veren Kardeşler adlı örgüt arasındaki savaşı ince ince tırmandırırken gerilimin dozunu finale kadar küçük dozlarla artırıyor Jee-woon. Komiser Lee ile örgütün bölgesel lideri Kim arasındaki hafif mizah yüklü ilişki bağımsızlık mücadelesinin hem duygusal zeminini hem de tarihsel gerçekliğini işlemeye imkan tanırken diğer yandan da bu ilişki üzerinden casusluk mevzusu dönüşmeye ve taraflar arasındaki pozisyonlar değişmeye başlıyor. Zaten kökleri Kore’ye bağlı olan ama Japonya adına çalışan Komiser Lee karakteri hikayedeki taraf değiştirme, çift taraflı ajanlık gibi mevzuları kurcalamak için başlı başına yeterliyken Kim Jee-woon, Lee’yi geçmişle gelecek, kökleriyle görevi arasında kalmış karakter olarak çizmeye son ana kadar devam ederek merak unsurunu da diri tutmayı başarıyor. 

Karanlık Görev, polisiye olarak vaat ettiğini fazlasıyla veriyor, son 15 dakikada hikaye daha da büyüyor, unutulmaz finaliyle uzun yıllar Japonya’nın işgali altında yaşan Güney Kore’nin tarihine de stilize bir şekilde bağlanıyor. Kim Jee-woon geri döndü. 

(Ekşi Sinema)

8 Ekim 2016

Rumen sinemasına özenirken...

Bahar ve Cüneyt çiftinin evlat edinme sürecini anlatırken aileyi ve Türkiye’yi resmetmeye soyunuyor Albüm. Lakin filmin yönetmeni Mehmet Can Mertoğlu’nun ülke ve toplum hakkındaki gözlemleri alelade olduğu gibi bol bol her sahneye serpiştirildiğinden hiçbir incelik de taşımıyor. 

Örneğin; Bahar ve Cüneyt’in çocuk sahiplenmek için gittikleri kurumun müdürünün odasındaki sahnede önce müdürün bilgisayarında oyun oynadığını, sonrasında da  - başkarakterler odadan çıkmasına rağmen sahneyi devam ettirerek - müdürün çiftin arkasından küfür ettiğini gösteriyor yönetmen. Bu sahne yönetmenin gözlem yeteneğine, dahası bu gözlemleri nasıl sahnelediğine dair çok şey söylüyor. Keza filmin tamamı benzeri sahnelerle dolu. Küfür eden, boş işlerle uğraşan, çıkarcı tiplemelerle bürokrasi eleştirisine soyunan Mertoğlu’nun senaryosu bu yapıyı besleyen malzemenin yetersizliği ve sıradanlığı nedeniyle oldukça kuru ve zayıf kalıyor. 
Filmin estetiği ise bu sığ gözlem ve analizleri yeni ve ilginç kılmayı başaramıyor. Albüm’ün Rumen Yeni Dalgası’na öykünmeye çalıştığı çok net bir biçimde görülüyor. Hatta yönetmenin Romanya’dan ödünç aldığı bu estetik aynen uygulamaya kalkıştığı ve yaratıcı dokunuşlarla hikayesine uygun bir şekilde dönüştüremediği için eğreti ve özenti duruyor. Vergi dairesindeki ya da okuldaki absürt sahneler de aynı sebeple bütün içerisinde yerini bulamıyor. 

Politist, adjectiv, Bükreş’in Doğusu gibi filmlerin görüntü yönetmeni Marius Panduru ile çalışmak sorunları çözmüyor maalesef. Romanya’dan aynen aldığı uzun ve sabit planları hiçbir şekilde işlevsel kılamayan, biçimsel açıdan farklılık yaratmak dışında bir etki yaratamayan Mertoğlu’nun filmi özendiği her şeye özlemle sona eriyor. Sabit planlar üzerine düşen vasat diyalogları, hiçbir yere oturmayan absürt sahneleri, sığ aile eleştirisi ile son derece zayıf bir ilk film Albüm.

(Ekşi Sinema) 

1 Ekim 2016

Güney Kore'den Zombi Ekspresi

Büyük kısmı trende geçen bir zombi filmi. Hem de Güney Kore menşeli. Daha ne istenebilir ki! Yeoh Sang-ho imzalı Zombi Ekspresi, salgının yayıldığı Seul’den zombilerin henüz ulaşamadığı Busan’a gitmekte olan bir trende geçiyor. 


Zombi Ekspresi’nin virüsü kapar kapmaz dönüşen, birbirinin üstüne çıkacak kadar aç, son derece hızlı ve korkutucu zombileri Marc Foster’ın yönettiği Dünya Savaşı Z’deki (World War Z) zombileri akla getiriyor. Hatta filmin birçok sahne tasarımında da Dünya Savaşı Z’den etkilendiğini söylemek mümkün. Brad Pitt’in kahraman olduğu filmin aksine Zombi Ekspresi’nde işinden vakit bulamayan ve kızına ilgi göstermeyen beyaz yakalı, hırslı, bencil bir baba var. (Kaçınılmaz şekilde işlenen babanın dönüşümü mevzusu hikayenin en sıkıcı tarafı oluyor bir süre sonra.) Zombi Ekspresi’nde dur durak bilmeyen, gerilim yüklü serüven akarken diğer taraftan da cehennem gibi bir salgından kaçıp trende bir araya gelmiş yolcular arasında kurulan ilişkiler bol mesaj soslu diyaloglarla süsleniyor.

Klişeleri kullanmaktan çekinmeyen Zombi Ekspresi, kısıtlı mekanda basit çözümlerle kendini tekrar etmemeye çalışıyor ancak bu konuda vaat ettiğini tam manasıyla karşıladığı da söylenemez. Hikaye sarkmıyor ya da takılmıyor ancak akılda kalıcı sahne üretmek konusunda sıkıntı yaşıyor. Filmin en zayıf taraflarından biri ise seyirciye fazla sayıda karakter tanıtmaya çalışması ve bu karakterlerin hepsinden de bir dram yahut bir mesaj çıkarmaya çalışması. (Bu karakterler içerisinde mizahi yönü ağır basan Sang Hwa, “zombileri döverek öldürerek” filmin aksiyon kısmını da sırtlıyor. ) Zombi Ekspresi’nin türün meraklıları için iştah açıcı olduğu malum. Keşke işin dramatik kısmı ve mesaj kaygılı alt metinleri bu iştahı kaçıracak kadar yoğun olmasaymış... 

(Ekşi Sinema)